ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ
Πέρα από τις Βίλες: Τα Λουτρά, το Θέατρο και οι Ναοί της Bulla Regia
Τα υπόγεια επαύλεις κλέβουν την παράσταση, αλλά το φόρουμ της Bulla Regia, τα Λουτρά του Μέμμιου, το θέατρο και δύο ναοί αποδεικνύουν ότι ήταν μια πλήρως λειτουργική ρωμαϊκή πόλη και πάνω από το έδαφος.
Δείτε τις περιηγήσεις στη Μπούλα Ρέτζια στο GetYourGuide ↗Τα Λουτρά του Μέμμιου
Το μεγαλύτερο υπέργειο κτίσμα της Bulla Regia είναι τα Λουτρά της Memmia, ένα εκτεταμένο συγκρότημα αιθουσών λουτρού που περιβάλλεται από τοξωτούς διαδρόμους εξυπηρέτησης. Μια επιγραφή επί τόπου αποδίδει την κατασκευή τους στη Julia Memmia, μια πλούσια γυναίκα που θεωρείται ότι συνδεόταν με τη σεβήρια αυτοκρατορική οικογένεια και η οποία καταγράφεται ότι χρηματοδότησε τα λουτρά ως δώρο προς τη γενέτειρά της — ρητά για την υγεία και την άνεση των πολιτών της. Η κλίμακα του κτιρίου αποτελεί μια χρήσιμη υπενθύμιση ότι η Bulla Regia δεν ήταν μόνο μια οικιστική ιδιαιτερότητα· ήταν αρκετά εύπορη, ακόμη και στα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ., ώστε να στηρίζει τη δημόσια γενναιοδωρία σε πραγματικά μεγάλη κλίμακα.
Το φόρουμ και οι ναοί του
Η αγορά της Bulla Regia, μια στοά με κίονες που αποτελεί την καρδιά της πόλης, πλαισιώνεται από δύο ναούς αντί για έναν — το Καπιτώλιο στα δυτικά και τον Ναό του Απόλλωνα στα βόρεια. Μαζί αναδεικνύουν την αγορά ως το θρησκευτικό αλλά και διοικητικό κέντρο της αποικίας, τον χώρο όπου το καθεστώς της πόλης ως πλήρους ρωμαϊκού άστεως εκφραζόταν με τον πιο εμφατικό τρόπο. Περπατώντας στην άκρη της αγοράς, αποκτά κανείς σαφέστερη αίσθηση της πολιτικής κλίμακας της Bulla Regia από ό,τι στις κατοικημένες συνοικίες, ακόμη κι αν οι υπόγειες οικίες συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Ο Ναός του Απόλλωνα
Ο ναός του Απόλλωνα χτίστηκε ως τρία ενωμένα ιερά, ενώ ο εσωτερικός του θάλαμος απέκτησε αργότερα, κατά την ανακαίνιση στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., ένα περίτεχνο δάπεδο opus sectile — ένθετο διακοσμητικό λίθο, όχι ψηφιδωτό. Κατά την ανασκαφή του ναού ήρθε στο φως ένα αξιόλογο άγαλμα του Απόλλωνα, που σήμερα φιλοξενείται στο Εθνικό Μουσείο Μπαρντό στην Τύνιδα και όχι στον αρχαιολογικό χώρο — ένα από τα πολλά ευρήματα της Μπούλα Ρέτζια που κατέληξαν στις συλλογές της πρωτεύουσας αντί να παραμείνουν στα ερείπια. Η θέση του ναού στη βόρεια πλευρά της αγοράς υπογραμμίζει πόσο κεντρική ήταν η λατρεία του Απόλλωνα στην επίσημη θρησκευτική ζωή της πόλης.
Ο Ναός της Ίσιδας
Δεν ήταν κάθε ναός στη Μπόλλα Ρηγία αφιερωμένος σε ρωμαϊκούς θεούς. Ένας μικρότερος Ναός της Ίσιδας, αφιερωμένος στην αιγυπτιακή θεά της οποίας η λατρεία έγινε μόδα σε ολόκληρο τον ρωμαϊκό κόσμο, υψώνεται σε έναν ανυψωμένο βωμό που περιβάλλεται από τοίχο χρονολογούμενο από την προγενέστερη νουμιδική φάση της πόλης — ένας μικρός, απτός σύνδεσμος ανάμεσα στην προρωμαϊκή και τη ρωμαϊκή θρησκευτική ζωή της Μπόλλα Ρηγίας. Μια σκάλα επτά σκαλοπατιών οδηγούσε στο σηκό, το εσωτερικό ιερό του ναού, μέσω μιας ανοιχτής στοάς. Είναι μια πιο ήσυχη, λιγότερο επισκέψιμη γωνιά του αρχαιολογικού χώρου, αλλά μια χρήσιμη υπενθύμιση του πόσο κοσμοπολίτικη ήταν στην πραγματικότητα η ρωμαϊκή θρησκευτική πρακτική στη Βόρεια Αφρική.
Το θέατρο
Το θέατρο της Μπούλα Ρέτζια είναι μικρότερο από τα μεγαλοπρεπή δημόσια θέατρα των μεγαλύτερων πόλεων της Ρωμαϊκής Αφρικής, αλλά διατηρείται σε άριστη κατάσταση, και το δάπεδό του φιλοξενεί ένα ψηφιδωτό που απεικονίζει μια αρκούδα με περισσότερη γοητεία παρά απειλή — μια απροσδόκητα ανάλαφρη λεπτομέρεια σε ένα κατά τα άλλα επίσημο δημόσιο κτίριο. Όπως και οι κοντινοί ναοί, το θέατρο ανήκει στο υπέργειο δημόσιο κέντρο της πόλης και όχι στο υπόγειο οικιστικό τμήμα, και συνδυάζεται εύκολα με μια ματιά στη ρωμαϊκή αγορά και τα λουτρά σε μια ενιαία διαδρομή στο πάνω μέρος του αρχαιολογικού χώρου. Το μέτριο μέγεθός του δεν σημαίνει μέτριες φιλοδοξίες — οι επαρχιακές πόλεις της Ρωμαϊκής Αφρικής συναγωνίζονταν για να χτίσουν τα δικά τους θέατρα ως ένδειξη αστικού κύρους, και αυτό της Μπούλα Ρέτζια αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του προτύπου.
Διαβάζοντας όλη την πόλη, όχι μόνο τις βίλες
Είναι δελεαστικό να αντιμετωπίσει κανείς τις υπόγειες επαύλεις ως τον μοναδικό λόγο για να επισκεφθεί τη Μπούλα Ρέτζια και να προσπεράσει βιαστικά όλα τα υπόλοιπα, αλλά τα λουτρά, η αγορά, οι ναοί και το θέατρο είναι αυτά που μετατρέπουν μια εντυπωσιακή αρχιτεκτονική ιδιαιτερότητα σε μια ολοκληρωμένη ρωμαϊκή πόλη. Μαζί αποκαλύπτουν έναν τόπο που λειτουργούσε ως πραγματικό αστικό κέντρο — λουτρά, λατρεία, ψυχαγωγία, διοίκηση — πολύ πριν και πολύ μετά από το να αρχίσουν οι πιο εύποροι κάτοικοι να χτίζουν τα σπίτια τους προς τα κάτω. Το να δει κανείς και τα δύο επίπεδα είναι αυτό που δίνει νόημα στη Μπούλα Ρέτζια ως σύνολο, και όχι ως ένα μεμονωμένο αξιοπερίεργο αξιοθέατο. Εξηγεί επίσης γιατί οι ξεναγήσεις συνήθως κινούνται μεταξύ των δύο τμημάτων του χώρου, αντί να αντιμετωπίζουν τα υπόγεια σπίτια ως μια αυτόνομη στάση.